Lab 2-1 - Basic Bash Script

Note

Shell Script คือโปรแกรมที่คอยรับคำสั่งเพื่อส่งผ่านไปยัง Kernel เวลาเราต้องการใช้ทรัพยากร

อ้างอิงจาก https://saixiii.com/basic-shell-script/

ตัวอย่าง Shell มี่นิยมใช้เขียน Shell script

• Bournr shell (/bin/sh) เป็น shell ในยุคแรกๆ ที่มีใช้กันอย่างแพร่หลาย มีการกำหนดโครงสร้างภาษาคล้ายๆ กับภาษาอัลกอ (Algo) สามารถเขียน shell script ได้ และยังเป็น starndard shell ที่มีใน UNIX ทุกตัว และยังสามารถย้าย shell script ไปยัง UNIX ระบบอื่นโดยไม่ต้องแก้ไขอะไรได้อีกด้วย จะมี default prompt เป็นเครื่องหมาย “ $ ”
• C shell (/bin/csh) เป็น shell ที่พัฒนาขึ้นมาหลังจาก Bourne shell มีรูปแบบคำสั่งและไวยากรณ์เหมือนกับภาษา C มี function การทำงานหลายที่ดีและอย่างสะดวก อีกทั้งยังสามารถควบคุมการไหลของข้อมูลได้ดีกว่า Bourne shell และยังมีความสามารถในการเรียกใช้คำสั่งที่ใช้ไปแล้ว จะมี default prompt เป็นเครื่องหมาย “ % ”
• Korn shell (/bin/ksh) เป็น shell ที่พัฒนามาจาดต้นแบบของ Bourne shell และ C shell สามารถทำงานใน function ของ Bourne shell ได้ทุกอย่าง การเขียน shell script ทำได้ง่ายและรัดกุมขึ้น สามารถนำคำสั่งที่ใช้ไปแล้วกลับมา execute ไปใหม่ได้ ถือได้ว่า Korn shell เป็นการรวมเอาข้อดีของ Bourne shell และ C shell มาไว้ด้วยกัน แต่ไม่ได้มีใน UNIX ทุกตัว จะมี default prompt เป็นเครื่องหมาย “ $ ”
• Bournr again shell (/bin/bash หรือ /usr/local/bin/bash) เป็นการเอา Bournr shell นำกลับมาพัฒนาใหม่ สามารถทำงานแบบ line editing ได้ และยังได้เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานอีกหลายอย่าง bash shell นี้ไม่ใช่ standard UNIX shell แต่เป็น default shell ของ linux ในปัจจุบัน จะมี default prompt เป็นเครื่องหมาย “ $ ”

Shell Script File

Shell script เป็น file text ธรรมดาสามารถสร้างด้วย editor ชนิดไหนก็ได้ เช่น nano หรือ vim

nano ex1.sh

shebang

กำหนด interpreter หรือ shebang บรรทัดแรกของ shell script เราต้องกำหนด shebang เพื่อให้ program รู้ว่าควรใช้ interpreter ใดในการ load ข้อมูล file ซึ่งสัญลักษณ์ที่ใช้คือ #!<shell program>

• #!/bin/sh
• #!/bin/csh
• #!/bin/bash
• #!/bin/ksh
• #!/usr/bin/perl
• #!/usr/bin/env python

คำสั่ง command line

ใส่ชุดคำสั่ง command line ส่วนนี้คือ code program ที่เราต้องการให้ shell script ทำงาน ซึ่งสามารถศึกษาชุดคำสั่ง Shell ของ Unix และ Linux ได้

คำสั่ง	Linux
display/output text	echo “hello world”
create file	touch a.txt
get content	cat a.txt more a.txt less a.txt
clear console	clear
copy file	cp a.txt b.txt
move file	mv a.txt ../b.txt
delete file	rm -i a.txt
list directory	ls .
list all files (include hidden)	ls -a
create directory	mkdir my_folder
remove directory	rm -ri my_folder
change directory	cd my_folder
ดู manual/help ของคำสั่ง	man ls

echo

touch

cat

clear

mkdir

cp

mv

rm

ls

rm -ri

cd

man

permission

กำหนดสิทธิ์ execute ให้กับ shell script หลักจากเราสร้าง Shell script ขึ้นมาได้แล้ว ลองสังเกตุจะเห็นว่า file ที่ได้มีสิทธิ์ หรือ permission ของ user owner (-rw-rw-r–) เพียงแค่ write กับ read เท่านั้น ไม่สามารถ execute ได้ ซึ่งก็ไม่ต่างกับ text file ธรรมดา

c@c:~/cos3105$ ls -ltr test.sh
-rw-r--r-- 1 c c 20 Jul 24 14:03 test.sh

Note

รูปแบบของสิทธิ์

-rwxr-xr--

แบ่งเป็น 4 ส่วน

ตำแหน่ง	ความหมาย
ตัวแรก (-)	ประเภทของไฟล์ (-= ไฟล์ปกติ, d = โฟลเดอร์, l = ลิงก์ ฯลฯ)
3 ตัวถัดไป (rwx)	สิทธิ์ของ เจ้าของไฟล์ (owner)
3 ตัวถัดไป (r-x)	สิทธิ์ของ กลุ่ม (group)
3 ตัวสุดท้าย (r--)	สิทธิ์ของ ผู้ใช้อื่น (others)

ประเภทของไฟล์

Character	Meaning
-	Regular file
d	Directory
l	Symbolic link
c	Character device file
b	Block device file
s	Socket
p	Named pipe (FIFO)

ความหมายของตัวอักษร

ตัวอักษร	ย่อมาจาก	ความหมาย
r	read	อ่านไฟล์ / ดูรายชื่อไฟล์ในโฟลเดอร์ได้
w	write	แก้ไขไฟล์ / สร้าง-ลบไฟล์ในโฟลเดอร์ได้
x	execute	รันไฟล์ได้ (เช่น shell script) / เข้าโฟลเดอร์ได้
-	-	ไม่มีสิทธิ์นั้น ๆ

ตัวอย่างการแปลความหมาย

-rwxr-xr--

แปลได้ว่า:

ตัวอักษร	ความหมาย
-	เป็น ไฟล์ปกติ
rwx	เจ้าของไฟล์: อ่าน, เขียน, รัน
r-x	กลุ่ม: อ่าน, รัน
r--	คนอื่น: อ่านอย่างเดียว

execute shell script

ตอนจะรัน shell script ใช้คำสั่งดังนี้ แต่จากที่ผลลัพธ์คือรันไม่ได้

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
bash: ./test.sh: Permission denied

chmod

ต้องเปลี่ยน permission ของไฟล์ให้สามารถรันได้ก่อนนั่นก็คือ

c@c:~/cos3105$ chmod 700 test.sh
c@c:~/cos3105$ ls -ltr test.sh
-rwx------ 1 c c 20 Jul 24 14:03 test.sh

ซึ่งเมื่อมีเครื่อง x แล้วนั้นหมายถึงเราสามารถ execute file นี้ได้แล้ว

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
Hello COS3105

Note

ความหมายของสิทธิ์

เลขฐาน 8 (Octal)	สิทธิ์ (rwx)	ความหมาย
7	rwx	อ่าน เขียน รัน
6	rw-	อ่าน เขียน
5	r-x	อ่าน รัน
4	r--	อ่าน
3	-wx	เขียน รัน
2	-w-	เขียน
1	--x	รัน
0	---	ไม่มีสิทธิ์ใด ๆ

Variable

การสร้างตัวแปรใน shell script (variable) เชลล์สคริปต์เหมือนกับโปรแกรมทั่วๆไปที่มีตัวแปรไว้เก็บค่าต่างๆ สำหรับใช้งาน ตัวแปรที่ใช้ในเชลล์นั้นไม่จำเป็นต้องประกาศชนิดตัวแปรเหมือนกับภาษา C สามารถตั้งค่าแล้วนำไปใช้ได้ทันที

variable=value

Note

ระวังเรื่อง space เพราะสำหรับ shell script แล้ว space คือการแบ่ง argument เพราะฉะนั้นห้ามมี space หน้าและหลัง “=” ซึ่งถ้าหากต้องการให้ค่าในตัวแปรมี space ให้ใช้ single quote (‘) หรือ double quote (“) ประกาศไว้หน้าและหลังคำที่ต้องการ

#!/bin/bash

var1=Hello
var2=COS3105
var3='Hello COS3105'
var4="Hello COS3105"

การเรียกใช้งานตัวแปรใน shell script (variable) การเรียกใช้งานตัวแปรใน shell script (variable)

#!/bin/bash

var1=Hello
var2=COS3105
var3='Hello COS3105'
var4="Hello COS3105"
var5='$var1 $var2'
var6="$var1 $var2"

echo $var1
echo $var2
echo $var3
echo $var4
echo $var5
echo $var6

ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้คือ เครื่องหมาย Quote ( ‘ ) จะมีค่าตามสิ่งที่พิมพ์ ส่วนในเครื่องหมาย Double quote ( “ ) จะเป็นการอ้างอิงนำผลลัพธ์ที่ตัวแปรเก็บไว้หรือค่าที่ตัวแปรเก็บไว้มาใช้

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
Hello
COS3105
Hello COS3105
Hello COS3105
$var1 $var2
Hello COS3105

Environment variable

การใช้งานตัวแปร environment (environment variable) ตัวแปรที่ใช้ในเชลล์จะมีสองชนิดด้วยกัน คือ

• ตัวแปรธรรมดา (variable)
• ตัวแปรสภาพแวดล้อม (environment variable)

#!/bin/bash

echo $PWD
echo $USER

ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้คือ $PWD คือ Print Working Directory

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
/home/c/cos3105
c

ถ้าเราเรียกใช้ตัวแปรที่ไม่ได้อยู่ใน environment ผลลัพธ์ที่ได้จะมีค่าเป็น null

#!/bin/bash

echo $NAME

วิธีแก้คือ

c@c:~/cos3105$ export NAME="Krit Chomaitong"

หลังจากนั้น

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
Krit Chomaitong

หรือวิธีอื่นๆดังนี้

• วิธีที่ 1

export_environment_variable.sh

#!/bin/bash
export NAME="Krit Chomaitong"

แล้วในอีกไฟล์จะมีการเรียกใช้

call_environment_variable.sh

#!/bin/bash
source ./export_environment_variable.sh
echo 'call NAME='$NAME

• วิธีที่ 2

export_environment_variable2.sh

#!/bin/bash
export NAME="Krit Chomaitong"
echo 'export NAME='$NAME

./call_environment_variable2.sh    # NAME is inherited since call_environment_variable2.sh is a child process

ไฟล์ที่มีการใช้ environment variable

call_environment_variable2.sh

#!/bin/bash

echo 'call NAME='$NAME

Special Variable

ตัวแปรแบบพิเศษ

ตัวแปร	ความหมาย
$0 $1 $2 …	ใช้สำหรับอ้างอิงชื่อ shell script และ Argument ของ shell script เรียกว่า position parameter
$#	ใช้บอกจำนวน Argument ที่อยู่ใน shell script นั้นๆ
$*	แทน Argument ของ script เรียงกันทั้งหมด
$@	คล้ายกับ $* แต่จะใช้ช่องว่างคั่นระหว่าง position parameter
$?	ใช้แสดงสถานการณ์จบการทำงานครั้งสุดท้าย ถ้าสั่งได้ถูกต้องไม่มี error จะแสดงค่า 0 ออกมา แต่ถ้าผิดพลาดจะแสดงค่าที่ไม่ใช่ 0 ออกมา
$!	ใช้แสดง process ID ของ shell ที่ทำงานอยู่

$0 $1 $2

#!/bin/bash

echo $0 $1

c@c:~/cos3105$ ./test.sh hello world
./test.sh hello

$#

#!/bin/bash

echo $#

c@c:~/cos3105$ ./test.sh hello world
2

$*

#!/bin/bash

echo $*

c@c:~/cos3105$ ./test.sh hello world aaa
hello world aaa

$@

#!/bin/bash

echo $@

c@c:~/cos3105$ ./test.sh hello world aaa
hello world aaa

$?

#!/bin/bash
echo "hello"
echo $?

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
hello
0

$!

#!/bin/bash

# ต้องใช้ long process อย่าง sleep ถึงจะบอกได้ว่า process ID คืออะไร
sleep 30 & echo $!

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
14213

การ Comment

ใช้เครื่องหมาย # สำหรับการ comment (ยกเว้นบรรทัดแรกเพราะเป็น shebang)

#!/bin/bash

# Test Comment
var=hello
echo $var

จากผลลัพธ์ที่ได้ โปรแกรมจะไม่แสดงบรรทัดที่ comment ออกมา

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
hello

ตัวแปร Array

#!/bin/bash

txt[0]="a"
txt[1]="b"
txt[2]="c"

echo $txt[0] $txt[1] $txt[2]
echo ${txt[0]} ${txt[1]} ${txt[2]}

ผลลัพธ์ที่ได้

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
a[0] a[1] a[2]
a b c

Command Substitution

#!/bin/bash

result=$(ls)

echo $result

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
bio.db bio.txt cron.log email.sh lab2-2.sh lab2.sh test.bak test.sh

Arithmetic Expression

• ใช้ $(()) หรือ let ก็ได้

#!/bin/bash

a=1
b=0
c=$((a/b))
echo $c

b=2
let c=a*b
echo $c

OUTPUT

./test.sh: line 3: a/b: division by 0 (error token is "b")

2

Expression

• integer

• string

• file

• other

integer

#!/bin/bash

int1=1
int2=2
int3=1

if [ "$int1" -eq "$int3" ]
then
    echo "$int1 equal $int3"
fi

if [ "$int1" -ne "$int2" ]
then
    echo "$int1 not equal $int2"
fi

if [ "$int2" -gt "$int1" ]
then
    echo "$int2 greater than $int1"
fi

if [ "$int2" -ge "$int1" ]
then
    echo "$int2 greater than or equal $int1"
fi

if [ "$int1" -lt "$int2" ]
then
    echo "$int1 less than $int2"
fi

if [ "$int1" -le "$int2" ]
then
    echo "$int1 less than or equal $int2"
fi

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
1 equal 1
1 not equal 2
2 greater than 1
2 greater than or equal 1
1 less than 2
1 less than or equal 2

string

#!/bin/bash

str1="Hello"
str2="Hello"
str3="World"
str4=" "
str5=""

if [ "$str1" = "$str2" ]
then
    echo "$str1 equal $str2"
fi

if [ "$str2" != "$str3" ]
then
    echo "$str1 not equal $str3"
fi

if [ -n "$str4" ]
then
    echo "$str4 is not empty"
fi

if [ "$str4" ]
then
    echo "$str4 contains space"
fi

if [ !"$str5" ]
then
    echo "$str5 is empty"
fi

if [ -z "$str5" ]
then
    echo "$str5 is also empty"
fi

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
Hello equal Hello
Hello not equal World
  is not empty
  contains space
 is empty
 is also empty

file

#!/bin/bash

folderName="folder2"
fileName="bio.txt"

if [ -d "$folderName" ]
then
    echo "$folderName is a folder"
fi

if [ -f "$fileName" ]
then
    echo "$fileName is a file"
fi

if [ -r "$fileName" ]
then
    echo "$fileName is readable"
fi

if [ -w "$fileName" ]
then
    echo "$fileName is writable"
fi

if [ -x "$fileName" ]
then
    echo "$fileName is executable"
fi

if [ -s "$fileName" ]
then
    echo "$fileName is not empty"
fi

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
folder2 is a folder
bio.txt is a file
bio.txt is readable
bio.txt is writable
bio.txt is not empty

other

• && คือ and ต้องใช้ภายใต้ [[…]]
• || คือ or ต้องใช้ภายใต้ [[…]]

#!/bin/bash

a=5
b=10

if [[ $a -lt 10 && $b -gt 5 ]]; then
    echo "Both conditions are true"
fi

if [[ $a -lt 5 || $b -gt 5 ]]; then
    echo "At least one condition is true"
fi

Note

• แบบเก่า -a คือ and ใช้ภายใต้ […]
• แบบเก่า -o คือ or ใช้ภายใต้ […]

#!/bin/bash
a=5
b=10

if [ "$a" -lt 10 -a "$b" -gt 5 ]; then
    echo "Both conditions are true"
fi

if [ "$a" -lt 5 -o "$b" -gt 5 ]; then
    echo "At least one condition is true"
fi

if elif else

#!/bin/bash

a=5
b=10

if [ "$a" -eq "$b" ]; then
    echo "$a equals $b"
else
    echo "$a not equals $b"
fi

if [ "$a" -eq "$b" ]; then
   echo "$a equals $b"
elif [ $((a * 2)) -eq "$b" ]; then
   echo "$a * 2 equals $b"
fi

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
5 not equals 10
5 * 2 equals 10

switch case

• รูปแบบคำสั่ง

case string in
   str1)
         commands;;
   str2)
         commands;;
   str3)
         commands;;
   *)
         commands;;
esac

ตัวอย่าง

#!/bin/bash

var1="cat"

case $var1 in
 "ant")
 echo "It is an ant";;
 "bee")
 echo "It is an bee";;
 "cat")
 echo "It is an cat";;
 *)
 echo "I don't know";;
esac

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
It is an cat

while loop

• รูปแบบคำสั่ง

while [ expression ]
do
         commands
          ………….
done

ตัวอย่าง

#!/bin/bash

num=1

while [ $num -le 5 ]
do
 echo "Loop $num"
 ((num = $num+1))
done

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
Loop 1
Loop 2
Loop 3
Loop 4
Loop 5

for loop

• รูปแบบคำสั่ง

for  var  in  list
do
         commands
          ………….
done

ตัวอย่าง1

#!/bin/bash

for i in 1 2 3 4 5
do
 echo "Loop $i"
done

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
Loop 1
Loop 2
Loop 3
Loop 4
Loop 5

ตัวอย่าง2

#!/bin/bash

for ((i=1;i<5;i++))
do
 echo "Loop $i"
done

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
Loop 1
Loop 2
Loop 3
Loop 4

การรับค่า input จาก script

#!/bin/bash

var0=$0
var1=$1
var2=$2

echo "$0, $1 , $2"

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh 1 2
./test.sh , 1 , 2

redirection

• output redirection

คำสั่ง	ความหมาย
echo "Hello" > file.txt	Write output to file.txt (overwrite)
echo "Hello" >> file.txt	Append output to file.txt

• input redirection

คำสั่ง	ความหมาย
cat < file.txt	Read from file.txt

การรับค่าจาก Keyboard

#!/bin/bash
echo "Enter your name:"
read name
echo "Hello, $name!"

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
Enter your name:
Krit
Hello, Krit!

การใช้ grep

• grep = “global regular expression print”
• ดึงค่า name:

bio.txt

name: Krit Chomaitong
birth date: 22/10/1999
address: 123 Maplewood Lane, Fairview, CA 90210, USA

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ grep "name: " bio.txt
name: Krit Chomaitong

การใช้ cut ร่วมกับ grep

#!/bin/bash

cut -d':' -f2- bio.txt # -d for single character

grep "^name:" bio.txt | cut -d':' -f2- # grep with cut

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
 Krit Chomaitong
 22/10/1999
 123 Maplewood Lane, Fairview, CA 90210, USA
 Krit Chomaitong

การใช้ sed

• ค้นหา name:

#!/bin/bash
sed -n 's/^name:\(.*\)/\1/p' bio.txt

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
 Krit Chomaitong

• การอัพเดต name:

#!/bin/bash
sed -i 's/^name:.*/name:Krit Chomaitong2/' bio.txt # update
sed -n 's/^name:\(.*\)/\1/p' bio.txt # print match name:

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
 Krit Chomaitong2

การใช้ history ร่วมกับ grep

history

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ history
    1  curl -fsSL https://code-server.dev/install.sh | sh
    2  sudo apt install neovim build-essential gcc g++ gdb
    3  python

• การใช้ร่วมกับ grep โดยใช้ pipe

history | grep cat

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ history | grep cat
   63  cat output.txt
   67  cat cron.log
   71  cat cron.log
   76  cat output.txt
   79  cat cron.log

การแสดงวันที่

#!/bin/bash

d=$(date)
echo $d
echo "$(date)"
echo $(date)
echo "`date`"
date

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
Sun Aug 3 01:39:36 PM UTC 2025
Sun Aug  3 01:39:36 PM UTC 2025
Sun Aug 3 01:39:36 PM UTC 2025
Sun Aug  3 01:39:36 PM UTC 2025
Sun Aug  3 01:39:36 PM UTC 2025

• format date

Format	ความหมาย	ตัวอย่าง
%Y	ปี (4 หลัก)	2025
%y	ปี (2 หลัก)	25
%m	เดือน (01-12)	08
%d	วัน (01-31)	03
%H	ชั่วโมง (00–23)	19
%M	นาที (00–59)	50
%S	วินาที (00–59)	00
%A	ชื่อวัน (เต็ม)	Sunday
%a	ชื่อวัน (ย่อ)	Sun
%B	ชื่อเดือน (เต็ม)	August
%b	ชื่อเดือน (ย่อ)	Aug

ตัวอย่าง

#!/bin/bash
date +"%Y-%m-%d"
date +"%Y-%m-%d %H:%M:%S"
date -d "tomorrow" +"%Y-%m-%d" # tomorrow

OUTPUT

c@c:~/cos3105$ ./test.sh
2025-08-03
2025-08-03 13:43:25
2025-08-04

แหล่งอ้างอิง

• https://saixiii.com/basic-shell-script/
• https://panupong-simto.medium.com/linux-daily-commands-%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%A1%E0%B8%84%E0%B8%B3%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%8B%E0%B9%8C%E0%B9%81%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%99%E0%B8%B3%E0%B9%84%E0%B8%94%E0%B9%89%E0%B9%83%E0%B8%8A%E0%B9%89%E0%B8%97%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%99-675d40615524
• https://sysadmin.psu.ac.th/shellscript-example-01/
• https://nopnithi.medium.com/%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%9B%E0%B8%84%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B8%AA-introduction-to-bash-shell-scripting-%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87-coursera-75193563ca0a
• https://kb.hostatom.com/content/2226/
• https://www.baeldung.com/linux/echo-date-quotes-backticks
• https://pongpitta.medium.com/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%83%E0%B8%8A%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99-crontab-%E0%B8%9A%E0%B8%99-linux-server-6272d376ecdb
• https://crontab.guru/examples.html